Kult bika i u Bosanskoj dolini piramida?

U svojem drugom eseju u kojem promišlja o prapovijesnoj civilizaciji čije je sjedište bilo u središnjoj Bosni i Hercegovini, Nusmir Berberović otkriva nam sličnost između znamenja božanskog bika Opisa u drevnom Egiptu i kamenog monumenta bika pronađenog u Bosanskoj dolini piramida. Pisac naslućuje njihovu vezu s majkom-civilizacijom Atlantidom u kojoj su bikovi i krave bili poštovani i zaštićeni, a ne iskorištavani i ubijani kao u većem dijelu današnjeg svijeta.

Čitajuću u ove zimske dane ponovno program Generalnog multidisciplinarnog projekta istraživanja Bosanske doline piramida u Visokom (* 1) naišao sam na fotografije nekih dobro očuvanih i po mom mišljenju izuzetno bitnih arheoloških pronalazaka o kojima zadnjih godina u stručnoj javnosti nažalost nije bilo diskusije.

Iz tog razloga želim da u ovom eseju predstavim svoja zapažanja o otkrićima koja u međuvremenu ozbiljno dovode u pitanje "oficijelne istine" koje nam serviraju i nameću tradicionalni arheolozi i historičari. U fokusu mojih razmišljnja ovog puta je kult bika koji se vjerovatno njegovao i u Bosanskoj dolini piramida.

Dr. Semir Osmanagić smatra da stanovnici Bosanske doline piramida nisu imali oblike žrtvovanja kao u što je to slučaj bio kod Azteka u Srednjoj i Južnoj Americi. Na ovom mjestu bi se usudio da dopunim njegovu hipotezu tvrdnjom da je drevna civilizavija u Visočkoj dolini bila mnogo miroljubivija od drevne južnoameričke civilizacije.

Kameni monument u selu Gornje Vratnice (otkriven 2006. godine): široka leđa i debeli rogovi ukazuju na veliku snagu

Kameni monument krave koji je 2006. godine pronađen u selu Gornje Vratnice ukazuje na jedan interesantan fenomen koji se prije svega odražava u samom jeziku našeg naroda, pretežno u seoskim predjelima. Tamo se naime za stoku uobičajeno koristi izraz "blago". Ovaj naziv je na prvi pogled nebitan, ali nameće nam se pitanje zašto upravo "blago"? Šta se krije iza te riječi? Može se pretpostaviti da goveda u drevnim vremenima na ovim prostorima nisu imala (samo) funkciju koji imaju u modernim civilizacijama, a to je da čovjeku služe kao "korisne domaće životinje". Postoji velika mogućost da su one u prahistorijskim civilizacijama u sebi skrivale određenu vezu u domenu neke više mentalne dimenzije koju mi našim savremenim formama mišljenja nismo u stanju da dosegnemo - intelektualno - spiritualna "vještina" koju su naši preci koristili, ali koju smo mi tokom razvoja ljudske civilizacije i dominacije određenih moćnih društveno-političkih struktura nažalost zaboravili i zapostavili.

Ovdje se nameće pitanje da li su te fascinantne životinje imale ulogu nekih božanstava kao što je to slučaj u starom Egiptu. Tamo je naime postojao kult vezan za ovaj simbol ljepote i snage, ali ćemo o njemu kasnije govoriti. U BiH se dakle naizgled zaboravljeni kult bika u određenoj formi održava čak i danas na čuvenim društveno-kulturnim manifestacijama, poznatim pod imenom "koride".

Popularne koride u BiH – dio zaboravljenog drevnog kulta bika?

Slične manifestacije su se održavale, primjerice, i na Kreti u još antičko doba. Tamo su takmičari pokušavali da u akrobatsklom stilu preskoče bika, ali da pri tom ne ozlijede sami sebe ili životinju.

Tradicionalne igre na antičkoj Kreti – oblik poštivanja plemenite životinje

Bitno je ukazati na sličnost koja postoji između bosanskih i kretskih igara sa bikovima, ali i na njihovu razliku u poredbi sa manifestacijama u Španiji gdje je u centru pažnje također bik. I danas se u toj zemlji održavaju koride. Bikovi tamo nisu ništa drugo nego objekt ponižavanja i izrazito nehumanog mučenja od strane matadora, dok su iste životinje nekad na Kreti i danas u BiH simbol prirodne ljepote i savršenosti, snage, potentnosti i nebeske sile.

Koride u Španiji – necivilizovano mučenje životinja u civilizovanoj Evropi

Da li ovaj humani odnos stanovnika drevne Bosanske doline piramida i ostrva antičke Krete prema svetoj životinji potiče iz neke prvobitne, to jest predpotopne civilizacije?

Najpoznatiji grčki filozof Platon (o kojem sam već pisao u eseju "Od Platonove pećine do Bosanske piramide sunca" (* 2) u dijalogu Kritija (119 d-e) govori da kraljevi Atlantide bikove nisu lovili oružjem, već omčama. Cilj lova ili igre dakle nije bio da se životinja ozlijedi ili ubije, nego da se živa ulovi, to jest svlada. U sebi je bik sigurno nešto krio, nešto što je plemenito, jedan oblik spiritualnog izvora. Možemo zaključiti da krvave koride u Španiji nemaju nikakve veze sa Atlantidom, dok humana igra sa bikovima tamošnjih kraljeva vjerovatno ima veze sa kultovima u starom Egiptu, na antičkoj Kreti i u prahistorijskoj (ali djelimice i današnjoj) BiH.

Usmjerimo naš vremeplov ka starom Egiptu i pogledajmo tamošnji kult bika: Opis, sveti bik, predstavljao je boga Ptaha. Ptah je po vjerovanju Egipćanja kreator svijeta. "Prema svećenicima iz Memfisa ljudski je um neograničen. Tako je Ptah, bog uma i misli, postojao prije svega. On je u svojim mislima zamislio svemir. Prizvao je elemente svemira i oni su se pojavili. Ptah je kreativna, a ne divlja snaga svemira. Prema nekima, Ptah je bio prvo biće koje je postojalo zauvijek, ali se prvo probudilo ispod Zemlje." (* 3) Ovaj podatak nameće pitanje o postojanju veze svetog bika Opis i mogućeg sličnog kulta bika u drevnoj Visočkoj dolini piramida. Može li se pretpostaviti zajednički izvor ovom kultu u smislu prvobitne visoko razvijene (super)civilizacije koja je svoja religijska (dakle ne samo naučna i tehnička) poimanja pokušala da prenese na nasljedničke manje civilizacije?

Apis – bog kreator sa simbolima sunca, piramide i zmije (ovdje oštećena) između rogova!

Moja hipoteza je da se na ovu pretpostavku može dati afirmativan odgovor, jer nam prije svega Platon govori o civilizovanom odnosu kraljeva Atlantide prema ovim predivnim životinjama. Drugi interesantan podatak je frapantna sličnost između simbola koji se pojavljuju zajedno sa bikom Opisom i simbola koji su pronađeni u Bosanskoj dolini piramida, a to su: bik, sunce/kugla, piramida i zmija.

BiH nam nudi monument krave/bika u selu Gornje Vratnice, piramide u Visokom (centru drevne civilizacije), mnoštvo kamenih kugli diljem BiH (koje su po mom mišljenju specifičan intelektualno-spiritualni posrednik između ljudskog intelekta i sunca kao izvora i opšteg principa) te simbol zmije u tunelu Ravne (o simbolu zmije u Bosanskoj dolini piramida ću govoriti u drugom eseju). Ovo su dakle podaci koji govore o zajedničkim karakteristikama civilizacija u Visočkoj dolini i u delti Nila.

Ostaje da se u daljoj javnoj diskusiji razotkrije veo koji je pokrio misterioznu vezu dviju najimpozantnijih drevnih civilizacija (Visoko i Egipat) i njihove zajedničke majke – Atlantide!

Tačnije odgovore će nam nauka ponuditi ukoliko se omoguće dalja istraživanja u Visokom i okolini te pruži mogućnost za pronalazak ostalih kamenčića koji će kompletirati mozaik naše drevne civilizacije. Svjesni smo činjenice da se u srcu BiH nalazi najvažnije arheološko nalazište čitave Evrope i zato nemojmo dopustiti ljubomornoj i negativno orijentisanoj manjini da to spriječi.

(* 1) Objavljen je 2007. godine na stranici Fondacije "Arheološki park: Bosanska piramida Sunca" www.piramidasunca.ba.

(* 2) Članak je izvorno objavljen na stranici www.piramidasunca.ba.

(* 3) Izvor: wikipedia.org.